Andrzej Wajda.html



Andrzej Wajda
Andrzej Wajda – Warszawa, 22 kwietnia 2008
Data i miejsce urodzenia	6 marca 1926 Suwałki
Aktywność	od 1951
Zawód	reżyser, scenarzysta
Nagrody
Oscar
2000: Całokształt Twórczości
Orzeł
2000: Osiągnięcia Życia
Ważne filmy
Kanał Ziemia obiecana Człowiek z żelaza Pan Tadeusz Katyń
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Profil na IMDb
Profil na Filmpolski.pl

Andrzej Wajda na tarasie Centrum Manggha w Krakowie, sierpień 2004

Andrzej Wajda (ur. 6 marca 1926 w Suwałkach) – polski reżyser filmowy, współtwórca polskiej szkoły filmowej, laureat honorowego Oscara, senator I kadencji

Życiorys

Pochodzenie

Pochodzi z rodziny zawodowego wojskowego – Jakuba, syna Kazimierza Waydy oraz Anieli z Białowąsów, nauczycielki. Dzieciństwo spędził w miastach, w których stacjonował jego ojciec: Suwałkach i Radomiu. Ojciec, w stopniu kapitana, brał udział w kampanii wrześniowej, trafił do niewoli radzieckiej i padł ofiarą zbrodni katyńskiej.

Wykształcenie

Latem 1939 Andrzej Wajda bez powodzenia zdawał do Korpusu Kadetów we Lwowie. W czasie wojny uczęszczał w Radomiu na tajne komplety, a także rozpoczął naukę malarstwa. Według własnych wspomnień wojnę spędził w domu braci ojca w Krakowie, gdzie też przez pewien czas pobierał nauki malarstwa^[1]. Po zakończeniu wojny, w latach 1946-1950 studiował malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, a następnie reżyserię w Szkole Filmowej w Łodzi. Studia ukończył w 1953, a dyplom otrzymał w 1960.

Działalność zawodowa i społeczna

W zawodzie debiutował u boku Aleksandra Forda przy filmie Piątka z ulicy Barskiej. Jego pierwszym samodzielnym filmem było Pokolenie. W latach 1972-1983 zajmował stanowisko kierownika zespołu filmowego "X", a od 1978 do 1983 był prezesem Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Od 1989 wchodzi w skład Komitetu Kinematografii. Jest również członkiem Akademii Filmowej przyznającej Felixy. W 1994 ufundował Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej "Manggha" w Krakowie. W 2002 założył w Warszawie Mistrzowską Szkołę Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy.

Od 2001 zasiada w radzie Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, a od 2006 zasiada w radzie programowej Fundacji Centrum Twórczości Narodowej.

Działalność polityczna

Na początku lat 80. zaangażował się w działalność polityczną. 30 sierpnia 1980 pojawił się w Stoczni Gdańskiej, był członkiem komitetu doradczego "Solidarności", a w 1989 Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie.

Z ramienia KO w latach 1989-1991 sprawował mandat senatora I kadencji z województwa suwalskiego^[2]. W trakcie kadencji przeszedł z OKP do Unii Demokratycznej.

Twórczość

Jest uważany za czołowego przedstawiciela kina polskiego oraz jednego z twórców Polskiej szkoły filmowej. Twórczość artystyczna Andrzeja Wajdy ma charakter kina autorskiego o dużej różnorodności, która czerpie z malarstwa i literatury polskiej oraz polskiej i europejskiej tradycji kulturowej. Stworzył wiele filmowych adaptacji dzieł literackich, jest autorem również filmów o tematyce współczesnej, jak również kameralnych dramatów psychologicznych.

Zajmuje się również reżyserią teatralną, pozostaje związany z krakowskim Starym Teatrem i warszawskim Teatrem Powszechnym. Jest reżyserem 38. przedstawień teatralnych w teatrach Warszawy, Krakowa, Moskwy, Sofii, Berlina, Zurychu, Tel Awiwu, Tokio, Budapesztu. Reżyserował przedstawienia prozy Fiodora Dostojewskiego (Biesy, Nastasja Filipowna czyli wersja Idioty czy Zbrodnia i kara). Jest autorem także takich spektakli, jak Dwoje na huśtawce, Kapelusz pełen deszczu, Noc listopadowa, Wesele, Sprawa Dantona, Emigranci, Play Strindberg, Gdy rozum śpi, Z biegiem lat, z biegiem dni, Dybuk czy Antygona.

Nagrody i wyróżnienia

Gwiazda w łódzkiej Alei Gwiazd

Jest doktorem honoris causa kilku uczelni wyższych (m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Warszawskiego, Gdańskiego i Łódzkiego) oraz kawalerem orderu Legii Honorowej. W 1981 otrzymał Złotą Palmę na festiwalu w Cannes, w 1982 nagrodę Césara, a w 1990 Felixa. Od 1997 należy do "Grona Nieśmiertelnych" francuskiej Akademii Sztuk Pięknych.

W latach PRL odznaczony Orderem Sztandaru Pracy II klasy (w 1975 z okazji 30-lecia kinematografii w PRL) oraz najwyższym odznaczeniem – Orderem Budowniczych Polski Ludowej.

W 2000 za całokształt twórczości został uhonorowany Oscarem. Nominację do tej nagrody otrzymał także wyreżyserowany przez niego film Katyń.

15 lutego 2006 również za całokształt twórczości otrzymał na 56. Międzynarodowym Festiwalu Filmów w Berlinie nagrodę Złotego Niedźwiedzia. Nagrodzony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (2005), bułgarskim Orderem Cyryla i Metodego (1979), japońskim Order of Rising Sun (1995), Krzyżem Oficerskim (1982) i Komandorskim (2001) francuskiej Legii Honorowej, Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (2001), Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi Republiki Węgierskiej (2006), a w 2008 estońskim odznaczeniem dla obcokrajowców, Orderem Krzyża Terra Mariana.

Życie prywatne

Andrzej Wajda był czterokrotnie żonaty, w tym z aktorką Beatą Tyszkiewicz, z którą ma córkę Karolinę. Obecnie jest mężem Krystyny Zachwatowicz, scenografa teatralnego i filmowego, projektantki kostiumów i również aktorki.

Filmografia

Obchody 80-lecia urodzin reżysera w siedzibie Gazety Wyborczej, Warszawa, 6 marca 2006

Reżyser

• Zły chłopiec (1951)
• Ceramika iłżecka (1951)
• Kiedy ty śpisz (1954)
• Pokolenie (1954)
• Idę do słońca (1955)
• Kanał (1957)
• Popiół i diament (1958)
• Lotna (1959)
• Niewinni czarodzieje (1960)
• Samson (1961)
• Powiatowa lady Makbet (Sibirska Ledi Magbet, 1961)
• Miłość dwudziestolatków (Amour à vingt ans, L', 1962)
• Popioły (1965)
• Wszystko na sprzedaż (1968)
• Przekładaniec (1968)
• Bramy raju (Gates to Paradise, 1968)
• Polowanie na muchy (1969)
• Brzezina (1970)
• Krajobraz po bitwie (1970)
• Piłat i inni (Pilatus und andere – ein Film für Karfreitag, 1972)
• Wesele (1973)
• Ziemia obiecana (1974)
• Smuga cienia (1976)
• Człowiek z marmuru (1976)
• Umarła klasa. Seans T. Kantora (1976)
• Bez znieczulenia (1978)
• Zaproszenie do wnętrza (1978)
• Panny z Wilka (1979)
• Dyrygent (1979)
• Pogoda domu niechaj będzie z Tobą... (1979)
• Z biegiem lat, z biegiem dni (1980)
• Człowiek z żelaza (1981)
• Danton (1983)
• Miłość w Niemczech (eine Liebe in Deutschland, 1983)
• Kronika wypadków miłosnych (1986)
• Biesy (Possédés, Les, 1988)
• Français vus par, Les (1988)
• Korczak (1990)
• Pierścionek z orłem w koronie (1992)
• Schuld und Sühne (1992)
• Nastazja (1994)
• Wielki tydzień (1995)
• Panna Nikt (1996)
• Andrzej Wajda. Moje notatki z historii (1996)
• Pan Tadeusz (1999)
• Kredyt i debet. Andrzej Wajda o sobie (1999)
• Wyrok na Franciszka Kłosa (2000)
• Lekcja polskiego kina (2002)
• Przerwane milczenie (Broken Silence, 2002)
• Zemsta (2002)
• Jan Nowak Jeziorański. Kurier z Warszawy. 60 lat później 1944-2004 (2004)
• Solidarność, Solidarność... (2005)
• Katyń (2007)

Scenarzysta

• Zły chłopiec (1951)
• Ceramika iłżecka (1951)
• Trzy opowieści (1953)
• Idę do słońca (1955)
• Popiół i diament (1958)
• Lotna (1959)
• Samson (1961)
• Kiedy miłość była zbrodnią (1967)
• Bramy raju (Gates to Paradise, 1968)
• Wszystko na sprzedaż (1968)
• Krajobraz po bitwie (1970)
• Brzezina (1970)
• Pierwsza miłość (1971)
• Piłat i inni (Pilatus und andere – ein Film für Karfreitag, 1972)
• Ziemia obiecana (1974)
• Smuga cienia (1976)
• Bez znieczulenia (1978)
• Zaproszenie do wnętrza (1978)
• Miłość w Niemczech (eine Liebe in Deutschland, 1983)
• Danton (1983)
• Kronika wypadków miłosnych (1986)
• Schuld und Sühne (1992)
• Pierścionek z orłem w koronie (1992)
• Nastazja (1994)
• Wielki tydzień (1995)
• Pan Tadeusz (1999)
• Wyrok na Franciszka Kłosa (2000)
• Zemsta (2002)
• Lekcja polskiego kina (2002)
• Solidarność, Solidarność... (2005)
• Katyń (2007)

Scenograf

• Piłat i inni (Pilatus und andere – ein Film für Karfreitag, 1972)

Przypisy

Źródła

• Andrzej Wajda w bazie filmweb.pl
• Andrzej Wajda w bazie e-teatr.pl

Linki zewnętrzne

• Andrzej Wajda – strona prywatna

p • d • e Honorowi obywatele Radomia Antoni Czortek • Ignacy Daszyński • Mirosław Hermaszewski • Jan Paweł II • Maria Fołtyn • Piotr Klimuk • Leszek Kołakowski • Bolesław Limanowski • Edward Materski • Michaił Orłow • Kazimierz Paździor • Józef Piłsudski • Edward Śmigły-Rydz • Włodzimierz Sedlak • Tadeusz Sołtyk • Andrzej Wajda • Lech Wałęsa

p • d • e Honorowi obywatele Wrocławia Arthur Johnson Hobrecht (1872) • Heinrich Robert Göppert (1875) • Ernst W. Wachler (1875) • Max von Forckenbeck (1878) • Carl Friedrich Eduard Bartsch (1878) • Wilhelm von Tümpling (1880) • Adolph Menzel (1885) • Helmut Karl Bernhard von Moltke (1890) • Gustav Dickhuth (1892) • Otto Theodor von Seydewitz (1894) • Ferdinand Julius Cohn (1897) • Wilhelm Salomon Freud (1901) • Maximilian von Ysselstein (1902) • Hermann von Hatzfeld-Trachenberg (1903) • Otto Muehl (1907) • Robert von Zedlitz-Trützschler (1909) • Georg Bender (1912) • Georg Kopp (1912) • Wiktor II Amadeusz von Ratibor (1913) • Remus von Woyrsch (1919) • Gerhart Hauptmann (1922) • Alfred von Scholz (1924) • Paul von Hindenburg (1927) • Adolf Hitler (1933) • Helmuth Brückner (1933) • Hermann Göring (1935) • Friedrich Hofmann (1936) • Wilhelm Frick (1937) • Josef Wagner (1938) • Joseph Goebbels (1938) • Władysław Gomułka (1946) • Stanisław Piaskowski (1946) • Stanisław Popławski (1947) • Konstanty Rokossowski (1949) • Ryszard Malinowski (1963) • Mirosław Hermaszewski (1978) • Romesh Chandra (1979) • Alfred Jahn (1993) • Tadeusz Różewicz (1994) • Henryk Tomaszewski (1995) • Henryk Gulbinowicz (1996) • Jan Paweł II (1997) • Jerzy Grotowski (1998) • Wojciech Dzieduszycki (1999) • Jan Nowak-Jeziorański (2000) • Václav Havel (2001) • Norman Davies (2002) • Andrzej Wajda (2003) • Władysław Bartoszewski (2004) • Lech Wałęsa (2005) • Sylwester Chęciński (2006) • Kurt Masur (2007) • Dalajlama XIV (2008)